پیام مازند

آخرين مطالب

سهروردی؛ مرگ در زندان به جرم معرفی حکمت ایران‌باستان مقالات

سهروردی؛ مرگ در زندان به جرم معرفی حکمت ایران‌باستان
  بزرگنمايي:

پیام مازند -  این یک یادداشت فلسفی نیست و تنها یادی است از شیخ شهاب‌الدین سهروردی که در 38 سالگی در زندان حلب ، از گرسنگی مُرد یا او را کُشتند هر چند که همان از گرسنگی مُردن در زندان نیز کم از قتل نیست و از آن رو شیخ اشراق را شیخ شهید هم خوانده‌اند.
این یک یادداشت فلسفی نیست اما باید بدانیم سهروردی در پی چه بود و جان بر سر چه نهاد؟ او که در سهروردِ زنجان به دنیا آمد و در مراغه و اصفهان تحصیل کرد محیط شام را مساعدتر دید و تا چندی چنین بود اما پایان قصۀ شام/حلب برای او خوش نبود.
اگر فردوسی به دنبال آن بود که دو گوهر زبان و تاریخ در پی تغییر فضای فرهنگی و سیاسی ایران بعد از ورود اعراب یا اسلام، گم نشود و هر دو گوهر را به عالی‌ترین شکل ممکن در شاهنامه جلا داد تا همچنان پس از هزار سال و پرنور و درخشان پیش چشم ما باشد، سهروردی هم در پی گوهر حکمت در ایران باستان بود یا همان حکمت خسروانی و سراغ خود نور رفت.
تا پیش از سهروردی ایرانیان دستگاه فلسفی مبتنی بر باورهای ایرانی نداشتند و آنچه در قرون سوم و چهارم با عنوان «فلسفۀ مشاء» عرضه شد در واقع به تبعیت از ارسطو بود اگرچه بزرگانی چون ابن‌سینا و فارابی آن را به کمال رساندند و قصد آنان نیز ارتقای اندیشۀ ایرانی بود اما جوهر آن یونانی بود و مبتنی بر عقل.
سهروردی اما «شهود» را بر «عقل» افزود و از همان «نور»‌ی الهام گرفت که آموزه‌های زرتشت بر آن استوار است و به جای دو‌گانه اهورا- اهریمن که حساسیت برانگیزد حکمت خود را بر دو گانۀ نور/ ظلمت بنا کرد و چون به آیات قرآن در زمینۀ «نور» هم استناد می‌کرد در آغاز تحمل می‌شد اما علمای حلب بیش از این ترویج حکمت خسروانی ولو با استناد به آیات قرآن را تاب نیاوردند و در 38 سالگی آن استعداد بی‌نظیر را به زندان افکندند و در زندان درگذشت.
از روشنایی و نور و گفت و در پی منبع نور رفت و او را به تاریکی انداختند و اگر هم مستقیماً نکشتند اما آن قدر غذا ندادند تا مُرد. به چه جرمی؟ به جرم آن‌که به دنبال احیای حکمت خسروانی در ایران باستان بود.
او آشکارا از کیومرث و کیخسرو و فریدون می‌گفت و چون یادآور شد بر آن است تا مشرب و آیین حکیمان ایران باستان را زنده کند فردوسی دوم لقب گرفت اما جان بر سر این پیمان نهاد.
این یادداشت فلسفی نیست اما در این حد لازم است گفته شود که مراد از اشراق، نوری است که بازتاب داده می‌شود و در نگاه سهروردی ما یک نور داریم که می‌تابد و نورهای دیگر که بازتاب و برآمدۀ آن‌اند و این همان اشراق است و جهان را به دو سویۀ نور و تاریکی تقسیم می‌کند.
این دیدگاه را اما پاره‌ای علمای اسلامی تاب نیاوردند چرا که تاریکی را همان شر و شر را نیز مخلوق خداوند می‌دانند و برخی دیگر چون خود سهروردی تصریح می‌کردند در قرآن هم آمده که الله، نور آسمان‌ها و زمین است.
سهروردی را از میان برداشتند اما فلسفۀ اشراق خاموش نشد و همین که نور و روشنایی آن باقی ماند نشان داد که خود در مسیر نور بوده است. چندان که اکنون در فلسفۀ ایرانی سه مکتب شناخته شده است: اولی همان مشائیون‌اند با چهره‌هایی چون ابن سینا و دومی اشراق با شیخ شهید سهروردی و سومی صدرایی‌ها که آرای ملاصدرا را تبلیغ می‌کنند.
علمای شیعه البته از تکفیر سهروردی اجتناب کردند اگرچه چندان هم تبلیغ نکردند.
این یادداشت فلسفی نیست اما می‌خواهد بگوید 830 سال قبل در این روز سهروردی 38 ساله در تاریکی زندان حلب، چشم از جهان بست چون به دنبال حکمت ایرانی یا حکمت خسروانی با ریشۀ نور بود.
برخی معتقدند با نگاه علمی امروز می توان مراد او از نور را همین «انرژی» دانست چندان که از نورمتراکم سخن می‌گفت.
هنر سهروردی این بود که با پیش کشیدن مبحث نور باورهای ایران باستان را با ظرافت دوباره طرح کرد هر چند نه تنها به احیای فرهنگ زرتشتی متهم شد که گفتند در پی رواج دوبارۀ میتراییسم و مهر پرستی هم هست چرا که از اصطلاح «هورخش » استفاده می‌کرد که همان خورشید است در فرهنگ اوستایی و باستانی و در حالی متهم می شد که آثار او پر از استناد به آیات قرآن است.
سهروردی را از میان برداشتند اما اندیشه های او در روح و جان فرهنگ ایرانی باقی ماند چرا که گوهر دیگری را معرفی کرده بود و ایرانی با زبان و تاریخی که فردوسی زنده کرد و فلسفۀ عرفانی که سهروردی به حافظ رسید و حافظ نگاهی به آیین مهر داشته است.
نکتۀ قابل توجه دیگر تاریخی دربارۀ مرگ یا قتل سهروردی این است که فرمان حبس یا قتل او را به صلاح الدین ایوبی نشبت می دهند که به دست پسر او اجرا شد. صلاح الدین ایوبی که شامات را از چنگ صلیبی ها به درآورده بود از دل راضی به این کار نبود اما تحت فشار به حبس رضایت داد و برخی هم به فرزند او ملک ظاهر نسبت می دهند تا حلب و شام هم جایی باشد که فرصت تکمیل اندیشۀ اشراق را برای او فراهم ساخت و هم جایی که به خاطر ارجاع به حکمت خسروانی و فرهنگ ایران باستان تحمل نشد اگرچه دفن در مسجد نشان می دهد نتوانستند حکم به تکفیر دهند و تنها توان محاجه با او را نداشتند.


 


لینک کوتاه:
https://www.payamemazand.ir/Fa/News/262711/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

رشد 115 درصدی ترانزیت کالا از بندر امیرآباد مازندران

محدودیت ترافیکی جاده چالوس و آزادراه تهران - شمال

شکست تیم قندکاترین آمل در لیگ برتر فوتسال

لزوم استفاده از ظرفیت نخبگان برای توسعه مرکز مازندران

آزادسازی 18 هزار متر مربع از اراضی کشاورزی مازندران

حمیدرضا فرزانه در طرفداری: تمیروف بازی به بازی پول می‌گیرد؛ پشت پرده چه خبر است که او بازی می‌کند؟

3 نفر از متخلفان قطع درختان «بنه» در خرم‌آباد دستگیر شدند

رسانه‌ها برای اصلاح تصورات غیرواقعی از درآمد نفتی و بودجه عمومی روشنگری کنند

پرونده فرار مالیاتی؛ صدر اعظم آلمان را زیر سوال برد

خانواده‌ قربانیان 11 سپتامبر پول افغان‌ها را نمی‌خواهند

آسمانی نیمه ابری و هوای خنک در راه مازندران

ترافیک در جاده کرج-چالوس

جمع آوری 500 ساعت خاطرات آزادگان مازندران

آزادی مطلق به ضرر دنیای غرب تمام شد/5 نقش فردی و اجتماعی بانوان انقلاب اسلامی

پایان هفته‌ای دیگر با محدودیت ترافیکی در جاده‌های شمال

اسامی بدهکاران بانکی بالای 100 میلیارد محرمانه شد

مازندران/ ممنوعیت تردد خودروهای آفرودی در جنگل ها و منابع طبیعی

خانواده‌ قربانیان 11 سپتامبر: پول افغان‌ها را نمی‌خواهیم

حاشیه دیدار مس سونگون و قندکاترین آمل| از حضور مدیرعامل سابق مس تا خاموشی اسکوربرد در دقایق پایانی

شرط میرکاظمی برای افزایش حقوق شاغلان و بازنشستگان

ممنوعیت تردد خودروهای آفرودی در جنگل ها و منابع طبیعی در مازندران

یک شبکه تبلیغ سلفیت در شیراز متلاشی شد

فکر توسعه محصولات کشاورزی در کشور باشیم

ثبت 2228 مگاوات پیک بار مصرف برق در مازندران

امکان‌سنجی استفاده از توان بخش خصوصی در حوزه حمل بار در بازار تهران

توجه به مطالبات آزادگان ضروری است

زمینه ایجاد سرویسهای متنوع پستی در شهرکها و نواحی صنعتی مازندران فراهم شد

برگزاری دومین جلسه شورای روابط عمومی سازمانهای تابعه وزارت در استان مازندران

جایزه راجر ایبرت به سم مندس اهدا می‌شود/ تجلیل در تورنتو

کشف پودر‌های بدنسازی قاچاق در فریدونکنار

یکه تازی غول های خودرویی در روز افت بورس

حرمت محرم، حیات‌بخش محکوم به قصاص در شهرقدس

خانه‌دار شدن در هر استان کشور چند سال طول می‌کشد؟

جلسه مدیران روابط عمومی و مسئولین ملاقات مردمی مناطق 22 گانه

نیاز کشور به واردات برنج حدود یک میلیون تن است

حمله بی سابقه رهبری‌فرد به پرسپولیس: هزینه در این تیم پول دور ریختن است/ باقری فقط یک تماشاگر است

انجام 210 هزار مترمکعب عملیات آبخیزداری در غرب مازندران

آتش‌به‌جان دلار آمریکا

15 واحد صنفی متخلف در خرم‌آباد پلمب شد

8 وسیله تفریحی در شهربازی «کیو» خرم‌آباد مجوز استاندارد گرفت

طرح پانزی چیست؟ Ponzi Scheme و طرح‌های هرمی دنیای ارزدیجیتال

مرکبات مازندران به چین می‌رود

رئیس کمیسیون کشاورزی: مجلس برای خودکفایی برنج از استان‌های شمالی حمایت ویژه می‌کند

پلمب 15 واحد صنفی متخلف در خرم‌آباد

معاون استاندار : مازندران خواهان مشارکت چین در ساخت آزاد راه ساحلی است

اثر سمی سلولهای بنیادی مزانشیمی تأثیری در دریافت کننده سلول ندارد

استاندار کردستان: در انتصاب مسئولان استانی از دسته‌بندی‌های انحرافی دوری می‌کنیم

شکایت خانواده بوکسور فوت شده همدانی از فدراسیون

تقویت سرمایه‌های اجتماعی از راهبردهای رسانه‌ای کشور باشد/ نقش‌آفرینی صندوق‌های سرمایه‌گذاری در توسعه منطقه‌ای و استانی/ مدیریت حرفه‌ای بر تصمیم‌گیری‌های وزارت کار حاکم می‌شود

گذرنامه‌های تاریخ گذشته با مهر پلیس برای اربعین اعتبار دارند