پیام مازند - ایرنا / طبق هشدار کارشناسان بخش کشاورزی و هواشناسی نسبت به اهمیت شرایط آب و هوایی روزهای فصل پاییز برای به بارنشستن خوشههای برنج کشت دوم، به ازای هر روز تاخیر پس از پانزدهم مرداد، خطر پذیری از بین رفتن محصول افزایش می یابد.
بررسی های میدانی در شهرستان های مرکزی مازندران از جمله بابل، آمل، بابلسر، محمود آباد و فریدونکنار نشان می دهد با توجه به فراوانی آب، امسال کشاورزان اقبال بیشتری نسبت به سال های گذشته برای کشت دوم به هر 2 شیوه دارند و طبق پیش بینی جهاد کشاورزی استان احتمالا سطح زیر کشت دوم به ۱۲۰ هزار هکتار افزایش یابد.
افزایش حدود چهار برابری میزان بارندگی تیرماه امسال نسبت به همین ماه در سال گذشته سبب شد تا استقبال شالیکاران به کشت دوم برنج چندین برابر شود. بررسی آماری نشان می دهد که میانگین بارش تیر ماه امسال مازندران۷۵.۵ میلی متر بوده که نسبت به مدت مشابه دوره آماری بلندمدت که ۴۲ میلی متر بوده، ٨٠ درصد افزایش و نسبت به مدت مشابه سال قبل که ۱۷.۴ ملی متر بوده، ٣٣٤ درصد افزایش داشته است.
از آن جایی که مدت زمان به بار نشستن خوشه و به مرحله درو رسیدن رقم زود رس طارم محلی بین ۸۵ تا ۹۵ روز است، علاوه بر خطر آفت ساقه خوار نسل چهارم، پیش بینی بیشتر از نرمال بارندگی و سرمای احتمالی فصل پاییز تهدیدی جدی علیه نشا مجددی که با تاخیر انجام شود، است.
پیش بینی فصلی بارش در استان مازندران نشان می دهد که متوسط بارش از مردادماه تا نیمه شهریور در محدوده کمتر از نرمال و از نیمه شهریور تا نیمه مهر، نزدیک به نرمال و از نیمه مهر تا نیمه آبان در محدوده نرمال تا کمی بیش از نرمال و از نیمه آبان تا نیمه آذر، ١٤٠٥ بیش از نرمال پیش بینی می شود. این پیش بینی یعنی این که اگر کشاورزان همچنان کشت دوم را ادامه بدهند به طور یقین زمانی که خوشه برنج باید به بار بنشیند با خطر بارندگی های بیشتر از نرمال نیمه آبان مواجه خواهند شد.
طبق آمار سازمان جهاد کشاورزی مازندران امسال حدود ۲۳۵ هزار هکتار از اراضی شالیزاری استان مازندران بدون تنش آبی زیر کشت برنج رفته است که نسبت به سال گذشته حدود هفت هزار هکتار بیشتر است، بررسی های میدانی نشان می هد که بیشتر کشاورزان منطقه مرکزی یعنی در بابل، آمل، بابلسر و فریدونکنار از فرصت بارندگی و وجود روان آب های رودخانه ها استفاده کرده و همچنان مشغول شخم و شیار برای کشت دوم برنج هستند.
بی توجهی برخی کشاورزان به زمان مناسب کشت دوم برنج با استفاده از نشای مجدد در حالی است که انجام کشت دوباره برنج با هزنیه سنگینی انجام می شود. گرمای شدید مرداد ماه علاوه بر بالا بردن هزینه کارگری و دستمزد ها؛ قیمت نهاده ها از جمله کود و سموم کشاورزی نیز افزایش چشمگیری یافته است.
بخشی از کشاورزان مازندرانی همه ساله با برداشت کشت اول برنج، به دو روش پرورش ساقه و نشاء دوباره، تمام یا بخشی از شالیزارهایشان را زیر کشت دوم برنج می برند. برای هر دو روش کشت دوم برنج هم نیز شرایط آب و هوایی مناسب و گرمای تابستانی مهم ترین الزام محسوب می شود،
با این که همه ساله دستگاه های مرتبط از جمله جهاد کشاورزی، هواشناسی و مرکز ملی برنج با بررسی داده های مختلف اقدام به تعیین خط قرمز کشت دوم برنج می کنند و به کشاورزان درباره تبعات عبور از آن هشدار می دهند، ولی امسال به خاطر فراوانی آب تعداد بیشتری از برنجکاران برای کشت دوم وسوسه شده اند و شالیزارهایشان را زیر کشت دوباره برده اند.
از نظر کارشناسی شرایط آب و هوایی گرم تابستان و تداوم آن در نخستین ماه از فصل پاییز برای به بار نشتن خوشه های برنج کشت دوم ضروری است، ضمن این که کشاورزان باید نسبت به طغیان کرم ساقه خوار نسل سوم و چهارم هم هوشیار بوده و اقدامات پیشگیرانه لازم را انجام دهند.
کشت دوم برنج در مازندران به 2 شیوه «نشای دوباره» و «پرورش ساقه» انجام می شود، در روش اول کشاورزان اقدام به آماده سازی دوباره شالیزار کرده و نشای مجدد انجام می دهند، ولی در روش دوم ساقه های باقی مانده از کشت نخست جوانه زده و پرورش داده می شود تا تبدیل به شالی شود.
طغیان آفت کرم ساقه خوار و فرار بیمه از ریسک کشت دوم برنج
کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند رطوبت مناسب و نشاء سبز همواره دو عامل مهم برای تداوم نسل کرم ساقه خوار در شالیزارها است و امسال به دلیل وجود آب بیشتر و افزایش قابل توجه نشا کاری مجدد، هشدار طغیان این آفت در شالیزارهای استان مازندران جدی است.
از طرفی دیگر صندوق بیمه محصولات کشاورزی مازندران نیز به دلیل خطر پذیری بالا در کشت دوم برنج بیمه کردن شالیزار ها را انجام نمی دهد و این موضوع خطر پذیری را دوچندان می کند.
طبق اعلام اداره برنج سازمان جهاد کشاورزی مازندران تا کنون محصول حدود ۱۰۰ هزار هکتار از شالیزارهای مازندران درو شده و برای تبدیل به برنج سفید به شالیکوبی های استان ارسال شده است.
برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین میشود. استان مازندران تولید کننده ۷۲ نوع محصول زراعی و باغی است که در تولید ۱۵ محصول رتبه اول تا سوم را دارد.