پیام مازند - ایرنا / پویش ابتکاری «رود روان» که نخستین گام های آن از اواسط تابستان در مسیرهای انهار و رودخانه های آذربایجان غربی آغاز شده و همچنان ادامه دارد، اقدامی بهنگام بود تا تهدید «ال نینو» را به فرصتی در راستای افزایش حجم آب و در نهایت احیای دریاچه ارومیه تبدیل کند.
از نخستین گزارش هایی که به روی دادن پدیده ال نینو در کشورمان به خصوص مناطق غربی کشور منعکس شد، بیشتر از چند ماه نمی گذرد که در اکثر آنها تاکید شده بود پدیده ال نینو در پاییز و اوایل زمستان امسال ظهور پیدا کرده و بارش های خوبی را برای بخش اعظمی از مناطق کشورمان به خصوص منطقه غرب و شمال غرب ایجاد خواهد کرد.
این پدیده که هر از چند سالی کشورهای مختلف دنیا از آن تاثیر می پذیرند و در برخی اوقات نیز خرابی هایی را به بار می آورد، پدیده ای بارش زاست که همراه با افزایش نسبی دما، نقاط مختلف دنیا از جمله بخش هایی از ایران را در بر می گیرد.
با تایید کارشناسان هواشناسی مبنی بر بروز پدیده ال نینو، البته با شدت و ضعف های مختلف در ایام پاییز و زمستان امسال، تدبیری در آذربایجان غربی شکل گرفت که به پویش رود روان معروف شد و هدف آن، بازکردن مسیرها، مسیل ها و انهار موجود در استان برای جلوگیری از سیل های ویرانگر و تبدیل این تهدید به فرصت بود.
این پویش، یک هدف بالاتر را نیز در بر می گرفت که افزایش آب ورودی از منابع رودخانه ای به دریاچه ارومیه بود.
نگین آبی آذربایجان که ابتدای سال آبی ۱۴۰۴ – ۱۴۰۵ را با احوالی ناخوش سپری کرده بود، به لطف بارش های خوب زمستانی و بهاری امسال و البته مدیریت آب های روان منتهی به دریاچه، حال خوشی در روزهای پایانی تابستان پیدا کرد که این امر، آغازی برای احیای دریاچه ارومیه نیز نامگذاری شد.
با تداوم عملیات اجرایی پویش «رود روان» و تمرکز بر لایروبی و بازگشایی مسیرهای منتهی به دریاچه، آخرین آمارهای منتشر شده از تراز و حجم آب دریاچه ارومیه، نشان‌دهنده جهشی بی‌سابقه و بهبود چشمگیر وضعیت اکولوژیک این پهنه آبی در پی مدیریت هوشمندانه روان‌آب‌ها است.
بر اساس آخرین گزارش‌های آماری حجم آب دریاچه ارومیه به ۲ میلیارد و ۵۵۰ میلیون مترمکعب رسیده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، افزایشی ۱۰.۲ برابری را تجربه می‌کند. این بهبود وضعیت، با گسترش وسعت پهنه آبی از ۴۶۰ کیلومتر مربع به ۱٬۹۷۱ کیلومتر مربع همراه بوده است.
در کنار بارش هایی که به پهنه آبی دریاچه ارومیه می رسید، ورود آب از منابع رودخانه های اقماری دریاچه ارومیه نیز مزید بر علت بهبود وضعیت این پهنه آبی در شمال غرب کشور بود که البته نباید سهم پویش رود روان را در این خصوص کم جلوه داد.
در روزهای پایانی تابستان، ۳۴۷ نقطه بحرانی برای مدیریت روان‌آب‌ها در استان آذربایجان غربی که بخش عمده‌ای از این نقاط در حوضه آبریز دریاچه ارومیه قرار داشتند، شناسایی شد که در قالب پویش رود روان، بخش مهمی از آنها پاکسازی و آماده مدیریت جریان شده‌اند.
علاوه بر آن، با استفاده از ظرفیت ماشین آلاتی نهادهای مختلف و دستگاه های اجرایی گوناگون، مسیر رودخانه ها و انهار به طول دهها کیلومتر در قالب پویش رود روان، لایروبی شده که همین امر زمینه استفاده بهتر از نعمت الهی بارش در سرشاخه های رودخانه ای و گسیل داشتن این ظرفیت مهم به سمت دریاچه ارومیه و البته منابع آبی دیگر استان را فراهم می آورد.
در استان آذربایجان غربی، ۱۰ رودخانه از مجموع ۱۵ رودخانه موجود، در حوضه آبریز دریاچه ارومیه قرار دارند. دستگاه‌های ذی‌ربط در دستور کار خود قرار گرفته‌اند تا با برنامه‌ریزی دقیق در این ۱۰ رودخانه، شرایط لازم جهت هدایت روان‌آب‌ها به سمت دریاچه فراهم شود.
پاکسازی مسیر جریان آب و رفع موانع طبیعی و انسانی، جمع‌آوری نخاله‌های موجود در مسیر رودخانه‌ها، بهسازی و بازسازی سازه‌ها و پل‌های فاقد آب‌گذر، آزادسازی حریم و بستر رودخانه‌ها و اصلاح نقاط حادثه‌خیز از جمله اقداماتی است که در قالب پویش ابتکاری رود روان در آذربایجان غربی صورت گرفته و در حال انجام است.
با توجه به موفقیت های پویش رود روان طی هفته های اخیر در آذربایجان غربی، می توان این پویش را به ظرفیتی برای مدیریت رودخانه ها، لایروبی انهار و روخانه ها و همچنین مسیرگشایی مسیل ها در راستای مدیریت بهتر سیلاب های ناشی از پدیده های هواشناسی نظیر ال نینو در کل کشور به کار برد و از این طریق راه را برای تبدیل تهدید سیل به فرصت ذخیره هرچه بیشتر منابع آبی هموار کرد.